Mindfulness voor jongeren: van FOMO naar JOMO

FOMO, fear of missing out, is de knagende angst dat het ergens anders leuker is dan waar jij nu bent. Voor jongeren is dat gevoel bijna een constante geworden. Op je telefoon zie je elke avond wat je mist: het feestje waar je niet bij was, de groepsapp die doorgaat, de vakantiefoto's van klasgenoten.

Wat opvalt in gesprekken met jongeren is niet zozeer dat ze te veel op hun telefoon zitten. Het is dat ze bijna nooit ergens hélemaal zijn. Tijdens huiswerk denken ze aan de app. Tijdens het appen aan het huiswerk. Dat gedeelde aandacht kost energie, en het maakt onrustig zonder dat je precies kunt aanwijzen waarom.

Waarom altijd bereikbaar zijn vermoeit

Je hersenen zijn niet gemaakt voor tientallen kleine wisselingen per uur. Elke melding is een klein alarm: is dit belangrijk, moet ik reageren? Ook als je niet kijkt, houdt een deel van je aandacht de wacht. Dat is precies hetzelfde mechanisme dat volwassenen kennen van werkstress, alleen begint het nu veel eerder.

Daar komt bij dat sociale media laten zien wat anderen kiezen te tonen. Je vergelijkt je eigen doordeweekse dinsdag met andermans hoogtepunten. Dat is geen eerlijke vergelijking, maar je hoofd maakt hem toch.

Wat aandachtstraining doet

Mindfulness is geen digitale detox en geen verbod op je telefoon. Het is oefenen in opmerken: wat gebeurt er in mijn lichaam als ik dit bericht lees, wat voel ik als ik die foto zie, en wat wil ik nu eigenlijk doen? Zodra je dat opmerkt, ontstaat er ruimte tussen prikkel en reactie. In die ruimte zit je keuze.

Jongeren merken dat vaak als eerste bij het leren. Wie een half uur echt met één ding bezig kan zijn, is sneller klaar en houdt tijd over. Daarna volgt meestal het slapen: minder malen, sneller in slaap vallen.

• Eerder merken dat je gespannen of moe bent.
• Beter kunnen focussen op één ding tegelijk.
• Minder meegaan in vergelijken met anderen.
• Rustiger inslapen zonder eindeloos scrollen.
• Milder zijn voor jezelf als iets niet lukt.

Van FOMO naar JOMO

JOMO staat voor joy of missing out: de opluchting dat je niet overal bij hoeft te zijn. Dat klinkt als een truc, maar het is een ervaring. Wie een tijdje oefent met aandacht, merkt dat een rustige avond thuis geen gemiste kans is maar iets waar je van kunt genieten.

Dat kost oefening, want het gaat in tegen alles waar apps op ontworpen zijn. Daarom werken we in de training met kleine, concrete stappen: een vast moment zonder telefoon, een korte ademruimte voor het huiswerk, en aandacht voor wat er wél is.

Hoe ziet dat er in de praktijk uit?

In de 8-weekse mindfulness-training oefenen we met de bodyscan, met korte zitmeditaties en met bewegingsoefeningen. Voor jongeren houden we de oefeningen korter en praktischer, dicht bij hun eigen dag: de fiets naar school, de toetsweek, de groepsapp.

Je hoeft niet stil te kunnen zitten en niets van meditatie te weten om te beginnen. Nieuwsgierigheid is genoeg. Sommige jongeren volgen de training in een groep, anderen doen liever een individueel traject.

Voor ouders

Vaak vragen ouders of ze hun kind kunnen aanmelden. Dat kan, maar het werkt alleen als de jongere zelf iets wil. Een gratis kennismakingsgesprek is dan een goede eerste stap: geen verplichting, gewoon kijken of het klikt.

En misschien wel het belangrijkste: kinderen kijken naar wat je doet, niet naar wat je zegt. Ouders die zelf aandachtiger met hun telefoon omgaan, hebben daar thuis meer effect mee dan met welke afspraak ook.