Wat is het verschil tussen mindfulness en meditatie?

Het is een van de meest gestelde vragen tijdens een kennismakingsgesprek: is mindfulness nou hetzelfde als mediteren? Het korte antwoord is nee, maar ze horen wel bij elkaar. Meditatie is de oefening, mindfulness is de houding die je ermee traint.

Meditatie: de oefening

Mediteren doe je op een afgebakend moment. Je gaat zitten, liggen of bewegen en richt je aandacht bewust ergens op: je ademhaling, de sensaties in je lichaam, geluiden om je heen. Zodra je merkt dat je gedachten zijn afgedwaald — en dat gebeurt bij iedereen, voortdurend — breng je je aandacht terug.

Dat terugkeren is niet het bewijs dat je slecht mediteert. Het ís de oefening. Vergelijk het met een spier: elke keer dat je opmerkt dat je afgedwaald bent en terugkeert, doe je één herhaling.

Mindfulness: de houding

Mindfulness is aanwezig zijn bij wat er nu gebeurt, met aandacht en zonder oordeel. Dat kan tijdens een meditatie, maar net zo goed tijdens het afwassen, fietsen of een vergadering. Je hoeft er niet voor te gaan zitten.

Daarom noemen we meditatie wel het oefenterrein en mindfulness wat je meeneemt het leven in. In de rust van een oefening is het makkelijker om aandacht vast te houden dan midden in een drukke werkdag. Door regelmatig te oefenen wordt die aandachtige houding steeds meer vanzelfsprekend.

En wat is MBSR dan?

MBSR staat voor Mindfulness Based Stress Reduction: mindfulness gericht op stressreductie. Het is een vast programma van acht weken waarin je systematisch leert mediteren en die aandacht toepast in je dagelijks leven. Het is niet religieus en niet zweverig; het programma is ontwikkeld in een ziekenhuis en wordt al decennia onderzocht.

Moet je stil kunnen zitten?

Nee. Een deel van de oefeningen doen we juist bewegend of liggend. En het beruchte 'je hoofd leegmaken' is geen doel — dat kan namelijk niemand. Je leert anders omgaan met de gedachten die er toch al zijn.

Veel mensen denken dat ze te druk of te ongeduldig zijn om te mediteren. In de praktijk zijn dat vaak juist de deelnemers die het meest merken.

Waar begin je?

Begin klein en met begeleiding. Een begeleide meditatie van drie minuten die je elke dag doet, brengt je verder dan een half uur dat je één keer volhoudt. Op de oefeningenpagina van deze site staan de basisoefeningen uit de training beschreven.

Wil je het echt onder de knie krijgen, dan geeft de 8-weekse training een stevig fundament: elke week een thema, begeleide audio voor thuis, en een groep waarin je merkt dat iedereen tegen dezelfde dingen aanloopt.